ایران-آنالیز پایگاهی مستقل برای تحلیل مسائل ایران، خاورمیانه و حوزۀ فرهنگ و تحولات جهان معاصر است: پلی است میان اندیشه، روزنامه‌نگاری انتقادی و فهم تحولات سیاسی و فرهنگی.
ایرانلحظه تصمیم نزدیک می‌شود
اهرم تنگه هرمز در حال فرسایش است، فشار بر تهران افزایش می‌یابد و واشنگتن برای مرحله بعد آماده می‌شود. پس از سوم نوامبر، انتخاب میان توافق و تشدید رویارویی دشوارتر از همیشه به تعویق خواهد افتاد. اما یک متغیر می‌تواند همه محاسبات را برهم بزند: جامعه ایران.
خواندن تحلیلمرور تحلیل‌ها
فرصتی که ممکن است از دست برود
جنگ جاری می‌تواند توان جمهوری اسلامی را چنان فرسوده کند که امکان سقوط آن پدید آید. اما همین فشار ممکن است به معامله‌ای منتهی شود که نگرانی قدرت‌های خارجی را برطرف کند و در برابر امتیازهای تهران، بقای حکومت را تضمین…
روایتی از خطاهای آمریکا، تردیدهای شاه و قدرت‌گیری خمینی
اسکات اندرسون، روزنامه‌نگار و نویسندۀ آمریکایی که سال‌ها دربارۀ جنگ، انقلاب و خاورمیانه نوشته است، در کتاب تازه‌اش به سراغ یکی از آن ماجراهایی رفته که هنوز، بعد از نزدیک به نیم قرن، ایرانی‌ها بر سرش اختلاف دارند:…
در مرحلۀ بعدی هدف جنگ خود جمهوری اسلامی است
نشست محرمانۀ فرماندهان نظامی آمریکا، اسرائیل و هشت کشور عربی در آلمان، فروش ده‌ها هزار بمب سنگین آمریکایی به اسرائیل و سخنان جی‌دی ونس درباره ورود جنگ به «مرحله‌ای بسیار متفاوت»… یک هشدار روشن برای جمهوری اسلامی در…
از نفت ونزوئلا تا بحران بقای جمهوری اسلامی: ایران پس از شش ماه جنگ
شش ماه جنگ جمهوری اسلامی را سرنگون نکرده، اما شرایط بقای آن را عمیقاً تغییر داده است. محاصره نفتی، فرسایش توان نظامی، بحران اقتصادی و کاهش درآمدهای ارزی هم‌زمان فشار بر تهران را افزایش می‌دهند؛ در همین حال، بازگشت…
ایران و نیرنگ تاریخ:از صعود تا افول اسلام سیاسی
نزدیک به نیم قرن پس از انقلاب ۱۳۵۷، جمهوری اسلامی با هم‌زمانی دو بحران بیسابقه روبروست: در داخل، جامعۀ ایران بیش از هر زمان از نظم دینی فاصله گرفته و در منطقه، معماری قدرتی که تهران طی دهه‌ها بنا کرده بود در حال…
مجلس مؤسسان راه خروج ایران از جنگ و بن‌بست جمهوری اسلامی است
جنگ جمهوری اسلامی را تضعیف کرده، اما قدرت نظامی آمریکا نتوانسته است راهی سیاسی برای خروج ایران از بحران بگشاید. در همین حال، تهران با گسترش ناامنی در منطقه ممکن است حتی کشورهایی را که تاکنون از تغییر رژیم هراس…
طرح ناکام موساد : چه کسی قرار بود جمهوری اسلامی را سرنگون کند؟
گزارش‌های تازه رسانه‌های اسرائیلی از یک طرح ناکام موساد برای سرنگونی جمهوری اسلامی پرده برداشته‌اند. قرار بود این طرح با حملات گسترده به دستگاه‌های نظامی و امنیتی حکومت، ورود نیروهای مسلح کرد از مرزهای غربی و سپس…
جنگ، گسست و خطای قیاس، چرا ایران نه عراق است و نه افغانستان؟
از زمان آغاز رویارویی نظامی میان اسرائیل، آمریکا و جمهوری اسلامی ایران، تقریباً هیچ استدلالی به اندازه این گزاره در محافل سیاسی، دانشگاهی و رسانه‌ای غرب تکرار نشده است که «ایران نباید به عراق یا افغانستان دیگری…
جنگ ایران و جهانی‌شدن یک بحران منطقه‌ای
برای نخستین بار پس از پایان جنگ سرد، یک بحران منطقه‌ای در خاورمیانه به‌طور مستقیم در حال پیوند خوردن با رقابت قدرت‌های بزرگ است. گزارش‌های اخیر درباره همکاری‌های نظامی و اطلاعاتی میان تهران و مسکو، از درهم‌تنیدگی…
آمریکا با چه کسی در ایران می‌جنگد؟
تغییر مداوم لحن دونالد ترامپ میان مذاکره و جنگ با حکومت ایران، شاید تنها بازتاب شیوۀ غیرمتعارف او در سیاست نباشد. در پس این نوسان، پرسشی بنیادی‌تر نهفته است : در جمهوری اسلامی پس از خامنه‌ای، چه کسی واقعاً تصمیم…
پرونده احمدی‌نژاد و پیام محرمانه موساد به کاخ سفید
اگر گزارش نیویورک‌تایمز درباره تماس محرمانه رئیس پیشین موساد با محمود احمدی‌نژاد درست باشد، مهم‌ترین پیام آن نه خود احمدی‌نژاد، بلکه اعلام شکست آخرین فرضیه‌ای است که سال‌ها سیاست آمریکا و اسرائیل را در قبال جمهوری…
از تهران تا لندن، علی انصاری معمار امپراتوری مالی بیت خامنه‌ای در غرب
مجموعه‌ای از تحقیقات منتشرشده توسط بلومبرگ، فایننشال تایمز، تایمز لندن، تلگراف، فیگارو و شماری دیگر از رسانه‌های معتبر غربی، تصویری کم‌سابقه از شبکه مالی پنهان نزدیک‌ترین حلقه قدرت در جمهوری اسلامی ارائه کرده‌اند…
تنگهٔ هرمز، بازی با آتش در جنگ قدرت جمهوری اسلامی
دور تازهٔ درگیری‌ها میان جمهوری اسلامی و ایالات متحد آمریکا که با حملات مجدد سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگهٔ هرمز آغاز شد، صرفاً یک بحران نظامی دیگر در خاورمیانه نیست. زمان وقوع آن – هم‌زمان با اجلاس ناتو…
فرانسه، سوریه و ایران: رئال‌پولیتیکِ یک قدرت رو به افول
سفر امانوئل ماکرون به دمشق و دیدار او با احمد الشرع را نباید رخدادی تشریفاتی یا صرفاً ابتکاری برای عادی‌سازی روابط فرانسه و سوریه دانست. این سفر، نشانهٔ چرخشی قابل‌توجه در سیاست خاورمیانه‌ای پاریس است. معنای این…
آیا غرب از سرنگونی جمهوری اسلامی صرف‌نظر کرده است؟
آیا تغییر ناگهانی سیاست آمریکا و همگرایی کم‌سابقه غرب در قبال جمهوری اسلامی صرفاً محصول ملاحظات جنگی و دیپلماتیک است، یا از ارزیابی تازه‌ای نسبت به ساختار قدرت در ایران سرچشمه می‌گیرد؟ این مقاله از این فرضیه دفاع…
در سوگ بهروز معظمی؛ دوستی که مسیر زندگی مرا تغییر داد
در زندگی هر انسانی، شاید تنها چند نفر باشند که مسیر زندگی او را برای همیشه تغییر دهند. برای من، بهروز معظمی بی‌تردید یکی از همان معدود افراد بود.
از ایدئولوژی تا نفوذ : راهبردهای بقای جمهوری اسلامی فراتر از مرزهای ایران
از جمله پیامدهای رویدادهای ماه های گذشته در ایران شکلگیری یک دو قطبی بزرگ بود که خیل گستردۀ مخالفان جمهوری اسلامی را با هر اندیشه و گرایش از باصطلاح مخالفان قلیلی جدا کرد که در یکی از حساس ترین مقاطع تاریخ معاصر…
در سوگ علی شاکری‌زند : مردی که مرعوب زمانۀ خویش نشد
خبر درگذشت علی شاکری‌زند مرا عمیقاً متأثر کرد. با علی شاکری در واپسین سال‌های عمرش از نزدیک آشنا شدم. دهه‌ها پیشتر برادرش، خسرو شاکری‌زند، را می‌شناختم. هر دو، به‌راستی، انسان‌هایی والا، ایران‌دوست، خوش‌فکر، شریف،…
بحران معنا در جمهوری اسلامی، قدرت پس از فروپاشی مشروعیت
شاید مهم‌ترین پیامد جنگ اخیر نه ویرانی زیرساخت‌های نظامی حکومت ایران باشد و نه کشته شدن شماری از فرماندهان ارشد سپاه. آنچه اهمیت تاریخی دارد، رخدادی است عمیق‌تر: برای نخستین بار از زمان تأسیس جمهوری اسلامی، این…
توافق ترامپ و جمهوری اسلامی، درس بزرگ منافع برای مردم ایران
توافقی که قرار است در ۱۹ ژوئن میان آمریکا و جمهوری اسلامی امضا شود اعتراف به شکست بسیاری از محاسبات از جمله فرضیاتی است که جنگ میان ایران و آمریکا بعضاً بر پایه آنها بنا شد. بسیاری تصور می‌کردند که این جنگ سرآغاز…
توافق احتمالی ایران و آمریکا یا صعود سپاه پاسداران در قدرت
اگر تفاهم‌نامۀ میان تهران و واشنگتن سرانجام به امضا برسد، جمهوری اسلامی بی‌تردید این توافق را به‌عنوان یک پیروزی سیاسی برای خود معرفی خواهد کرد. از منظر نظامی، جمهوری اسلامی در این رویارویی با آمریکا و اسرائیل…
خاموشی صدای عقل در اروپا، یورگن هابرماس در ۹۶ سالگی درگذشت
یورگن هابرماس، فیلسوف بزرگ آلمانی و یکی از اثرگذارترین متفکران جهان معاصر، روز شنبه چهاردهم مارس ۲۰۲۶ درگذشت. اندیشمندی که بیش از شش دهه با دفاع از دموکراسی، گفتگوی عقلانی و «قدرت بهترین استدلال» بر حیات فکری و…
مارسل گوشه: بزرگ‌ترین اشتباه ما این بود که تصور کردیم یهودستیزی مرده است
در گفتگویی مفصل با هفته‌نامۀ فرانسوی «اکسپرس»، مارسل گوشه، فیلسوف و تاریخ‌نگار برجستۀ فرانسوی، به یکی از نگران‌کننده‌ترین تحولات فکری و سیاسی سال‌های اخیر پرداخته است: بازگشت یهودستیزی در جوامع غربی. پدیده‌ای که…
ادگار مورن، متفکر «پیچیدگی» جهان درگذشت
ادگار مورن، جامعه‌شناس و فیلسوف برجستۀ فرانسوی، روز جمعه ۲۹ مه ۲۰۲۶ در سن ۱۰۴ سالگی در پاریس درگذشت. مورن از آخرین روشنفکران بزرگ قرن بیستم بود که زندگی و آثارش با مهم‌ترین بحران‌ها و دگرگونی‌های عصر مدرن گره خورده…
بن‌بست راهبردی واشنگتن و آیندۀ نامعلوم جمهوری اسلامی
در حالی که واشنگتن و تهران از احتمال توافق سخن می‌گویند، نشانه‌های بازگشت جنگ همچنان پررنگ‌اند. بحران کنونی دیگر صرفاً نزاعی بر سر برنامۀ هسته‌ای ایران یا تنگۀ هرمز نیست، بلکه به صحنۀ رویارویی دو راهبرد متناقض…
تنگۀ هرمز، بن‌بست ایران و بحران جهانی، هراس از فروپاشی و جنگی بدون افق سیاسی
بحران تنگۀ هرمز دیگر صرفاً رویارویی‌ای میان جمهوری اسلامی ایران، آمریکا و اسرائیل نیست، بلکه به یکی از کانون‌های اصلی بازآرایی نظم جهانی تبدیل شده است. در حالی که غرب، چین و روسیه ادامۀ انسداد این گذرگاه راهبردی را…
در جسارت اندیشیدن
امتناع تفکر در فرهنگ دینی، مهم‌ترین اثر آرامش دوستدار است که در خرداد ١٣٨٣ توسط انتشارات خاوران در پاریس در ٤٣١ صفحه (و به بهاء ١٨ یورو) به چاپ رسیده است. کتاب دوستدار صورتبندی است بیسابقه از صورت مسئلهء فرهنگی…
پس از ٢١ سال بازگشت به تهران
[…] هواپیمای « ایرفرانس » با تأخیری طولانی از فرودگاه « شارل دوگُل » پاریس برخاست و حوالی شب وارد حریم هوایی ایران شد. چند ده کیلومتر بعد از قزوین نور ممتد چراغ‌ها تا خود تهران ادامه یافت، انگار که حومۀ قزوین را…
« چپ مستقلِ دموکراتیک » : نوزادی که با مشی مسلحانه مُرده زاده شد
از گروه ستاره تا سازمان وحدت کمونیستی عنوان کتابی است که با امضای « شماری از فعالان » پایه‌گذار این گروه در ٤١٢ صفحه توسط نشر باران در سوئد (به بهای ٢٥ یورو) منتشر شده است. کتاب، با عنوان فرعی « بازاندیشی یک تجربه…
قرآن و رؤیاهای یک کاهن
مدت ها پیش عبدالکریم سروش در مصاحبه ای با « بی بی سی » ضمن اشاره به مواردی در قرآن – از جمله بدرفتاری با زنان – گفت که نمی توان پذیرفت که قرآن (یا دست کم چنین مواردی) کلام خدا باشد. از نگاه سروش قرآن رؤیاهای تألیف…